o ARQUIVO COLECTIVO DA HISTORIA LGBTI GALEGA
A Xunta de Galicia impulsa a recuperación de historias LGBTI que nunca deberon ser esquecidas.
Recollemos anacos de vida: fotos, sons, obxectos e lembranzas que axudan a entender quen fomos e quen somos.
Fotos
Sons
Obxectos e outros rexistros
Cartas e historias
Tes algo que contar? comparte unha lembranza grande ou pequena, anónima ou non, que ilumine unha parte da nosa historia.
O arquivo
Historias LGBTI da Galicia Orgullosa é un arquivo vivo e colaborativo que nace para lembrar vidas diversas que moitas veces non quedaron rexistradas, pero existiron, resistiron e forman parte da nosa historia colectiva. A memoria constrúese en común, e este espazo abre a porta a seguir coidando e facendo medrar esa memoria.
Ademais de fotografías, abrimos a posibilidade de compartir pequenos fragmentos da nosa historia: sons, obxectos, cartas, imaxes de espazos ou lembranzas que activen a memoria persoal e colectiva.
Porque cada detalle pode ser unha xanela ao pasado, presente e futuro. Unha forma de lembrar e reparar.
Non se trata dunha acción puntual, senón dun proxecto a longo prazo. Igual que o encaixe de Camariñas se constrúe cos fíos dunha rede complexa e bela, cada historia achegada contribúe a tecer unha memoria compartida. O rosa, cor resignificada polo colectivo como símbolo de orgullo, memoria e resistencia, convértese agora na cor dunha Galicia orgullosa que lembra, que coida e que avanza.
O proceso
1.
Co apoio de Daniela Ferrández, doutora en Historia Contemporánea e activista LGBTI, investigamos, localizamos e contextualizamos materiais que forman parte da nosa memoria común.
Investigación e recuperación
2.
3.
4.
Recopilemos e organicemos os materiais
Fotos, voces, cartas, obxectos e lembranzas que axudan a completar as historias que non quedaron rexistradas.
As túas achegas fan medrar o arquivo
Cada foto, voz ou lembranza súmase a este proceso colectivo que dá vida ao arquivo.
Un proxecto aberto E COLABORATIVO
Se tes unha historia propia que contar ou se coñeces a de outra persoa por ser familiar, amigo/a, ou formar parte dalgún colectivo… contribúe e compártea para que toda Galicia poda coñecela!
Participa
Para que a memoria LGBTI da Galicia Orgullosa siga medrando precisamos tamén da túa voz, da túa lembranza, da túa fotografía.
Cada pequena achega (un recordo familiar, unha imaxe gardada nun caixón, unha historia contada pola avoa ou pola veciñanza…) é un fío que axuda a tecer un relato máis amplo e diverso do que fomos e do que somos.
Tamén podes compartir outros fíos da memoria: unha carta gardada, unha gravación, unha foto dun obxecto, unha imaxe dun lugar, un fragmento de diario… Todo aquilo que axude a reconstruír as vidas e sentimentos que quedaron invisibilizados.
Se es unha persoa a título individual, formas parte dunha asociación ou colectivo, ou simplemente queres compartir unha pegada da nosa historia, este é o lugar. Con cada participación non só lembramos, tamén construímos un presente máis xusto e orgulloso.
-
Fotografías antigas ou actuais
Testemuños escritos, lembranzas familiares, anécdotas
Achegas colectivas dende asociacións, arquivos ou colectivos
Cartas, obxectos ou calquera material que conte unha historia
-
Respecto absoluto á privacidade
Participación voluntaria, tamén de forma anónima
Consentimento claro para o uso das achegas
FORMULARIO
Se prefires contactar connosco antes de enviar algo, tes dúbidas ou queres colaborar doutro xeito, podes escribir a galiciaorgullosa@xunta.gal.
Leremos con atención cada mensaxe. Calquera idea, testemuño ou proposta pode ser o comezo dunha nova historia que contar.
Historias
O arquivo está chamado a medrar coa participación cidadá, pero xa conta con historias que forman parte da nosa memoria colectiva. Son exemplos que amosan como, ao longo do tempo, persoas LGBTI viviron, resistiron e abriron camiños de liberdade en Galicia.
Elisa e Marcela
01
Elisa e Marcela (1901): matrimonio histórico en San Xurxo, A Coruña.
O 8 de xuño de 1901, Elisa Sánchez Lóriga e Marcela Gracia Ibeas casaron na igrexa de San Xurxo, na Coruña. El adoptou por primeira vez unha identidade masculina, co nome de Mario. Tras seren descubertos polos habitantes de Dumbría, onde se estableceron como matrimonio, a noticia da súa unión estendeuse pola prensa e chegou ás autoridades, que iniciaron un proceso penal contra eles. Esta situación obrigou á parella a exiliarse a Portugal e, máis tarde, á Arxentina.
Pero máis alá da importancia histórica da súa historia, que pode ser interpretada desde múltiples perspectivas teóricas, esta historia tivo un profundo impacto na opinión pública galeguista a comezos do século XXI grazas á publicación de varios libros, unha película e mesmo o nome dunha rúa da cidade da Coruña. Este artigo demostra o grande interese que a sociedade galeguista ten por recuperar a historia e a memoria esquecida da disidencia sexual. Neste sentido, as fontes do pasado de Galicia están cheas de exemplos semellantes de persoas que transgrediron as normas establecidas na procura dunha vida digna e que, como Elisa e Marcela, tiveron que afrontar numerosas consecuencias simplemente por ser quen eran.
Teresita
02
Teresita, “a princesa de Borbón” (finais XIX–1937): percorrido vital de resistencia e migración.
Teresita foi unha disidente sexual na Coruña a finais do século XIX. Aínda que foi rexistrada como home ao nacer, foi descrita como afeminada, vestindo só como Muller e mantendo relacións románticas con homes. Esta natureza transgresora foi a razón pola que abandonou A Coruña e emigrou (exiliouse) a Bos Aires en 1906. Alí atopou unha comunidade de individuos afíns que se organizaron para sobrevivir e resistirse a ser quen realmente eran. Como describiu o xornalista José de Soiza Reilli nun artigo de 1912 publicado na revista arxentina Frey Mocho —que incluía estas fotografías—, estes grupos de disidentes sexuais formaron irmandades, e Teresita liderou un dos grupos "Las Evas Hombrenas". Dise que a popularización de diversas noticias deste tipo, xunto co feito de ser obxectivo da policía e das autoridades, que consideraban a disidencia sexual unha enfermidade que contaminaba a nación, obrigou a Teresita a desprazarse constantemente, cruzando as fronteiras de varios países e o Océano Atlántico en diferentes ocasións. Finalmente, tras pasar por Arxentina, Uruguai, Chile e Brasil, e volver ocasionalmente a España, estableceuse na súa cidade natal, A Coruña, convivindo con Marx na súa sociedade. En 1937, durante a Guerra Civil Española, foi detida por "inmoralidade" polo concello de Fene. Sabemos que sobreviviu, solicitando anos despois unha licenza para abrir un bar na cidade da Coruña, preto da Torre de Hércules.
A Maruxa
03
A Maruxa (Vigo, transición): activismo e visibilidade na primeira festa gai de Galicia (1978).
Maruxa foi unha disidente sexual que viviu en Vigo durante a transición á democracia, unha experiencia vital que combinou activismo, visibilidade e supervivencia. En 1977, traballou como camareira no bar Lady Hamilton de Oliveira. No seu testemuño en Cambio 16, describiu a súa vida transgresora ante os mandatos normativos de xénero derivados da etiqueta homosexual, que naquel momento funcionaba só como un termo xenérico que engloba múltiples experiencias dentro do que hoxe entendemos como LGBTQ+. Na súa entrevista, recoñeceu que tiña formación e proviña dunha familia solidaria, pero que estaba excluída de traballar nun lugar cun ambiente específico pola imposibilidade de ser contratada noutros sectores. Entón, digo: "Son homosexual, estou orgullosa do selo e a sociedade non me aceptará en ningún outro lugar".
Nesta imaxe vemos unha actitude relaxada e despreocupada no que proclamou como a "Primeira festa gai de Galicia", que tivo lugar en 1978 no restaurante Jonathan da praia de Samil (Vigo).
Ese mesmo ano, derrogase a tristemente famosa Lei de Perigosidade e Rehabilitación Social (LPRS), que durante a década de 1970 condenaba a moitas persoas LGBTQ+ por seren consideradas "socialmente perigosas". Así, unha atmosfera de liberdade impregnou esta primeira celebración da diversidade. Entre os participantes había persoas como Dalia Flores, unha das primeiras persoas transxénero que documentamos en Vigo; Manolito Soler (un cantante abertamente gai de Vigo, moi famoso na cidade a finais do franquismo); e Francis (un travesti vasco asasinado pola policía hai só un ano).
Estas son só algunhas das historias que nos inspiran. O arquivo seguirá medrando coas lembranzas, testemuños, sons, imaxes e fotografías que ti tamén podes compartir na sección Participa
Elisa e Marcela
·
Teresita
·
A Maruxa
·
Elisa e Marcela · Teresita · A Maruxa ·